Wyrok TSUE C-767/24: potrącenie przez konsumenta nie oznacza zrzeczenia się zarzutu przedawnienia

1. Stan faktyczny sprawy Kuszycka

Kredytobiorczyni zawarła z mBankiem w 2006 r. umowę kredytu indeksowanego do CHF na 130 000 zł. W październiku 2017 r. skierowała do banku wniosek o zawezwanie do próby ugodowej, żądając zwrotu nienależnie zapłaconych rat. Bank pozwał ją o zwrot kapitału dopiero 16 grudnia 2021 r. Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił, że umowa jest nieważna, a trzyletni termin przedawnienia roszczenia banku upłynął 31 grudnia 2020 r. Konsumentka podniosła zarzut przedawnienia i niezależnie złożyła oświadczenie o potrąceniu swoich wierzytelności.

Problem polegał na tym, że według orzecznictwa krajowego złożenie oświadczenia o potrąceniu mogło być traktowane jako dorozumiane zrzeczenie się zarzutu przedawnienia. Konsumentka, broniąc się potrąceniem, traciłaby więc zarzut, który prowadził do oddalenia powództwa banku w całości.

2. Rozstrzygnięcie Trybunału

Wyrokiem z 11 grudnia 2025 r. Trybunał orzekł, że art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w związku z zasadą skuteczności stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym złożenie przez konsumenta oświadczenia o potrąceniu jego wierzytelności z wierzytelnością banku pociąga za sobą dorozumiane zrzeczenie się zarzutu przedawnienia dotyczącego wierzytelności banku. Chodzi o sytuację, w której umowa została uznana za nieważną w całości z powodu nieuczciwego warunku.

Trybunał nie wypowiedział się natomiast o tym, kiedy zaczyna biec przedawnienie roszczenia banku, ani o tym, czy bank może potrącać swoje roszczenie. Te kwestie rozstrzygnęły dopiero późniejsze wyroki z 2026 r.

3. Co to zmienia w praktyce

Konsument pozwany przez bank o zwrot kapitału może bez ryzyka łączyć dwie linie obrony: zarzut przedawnienia jako główny i potrącenie własnych wpłat jako ewentualne, na wypadek gdyby sąd przedawnienia nie uwzględnił. Sąd nie może z potrącenia wywodzić rezygnacji z zarzutu. To ważne, bo w wielu sprawach banki pozwały kredytobiorców po upływie trzech lat od reklamacji lub zawezwania do próby ugodowej.

4. Jak wyrok łączy się z późniejszym orzecznictwem

Początek biegu przedawnienia roszczenia banku rozstrzygnął wyrok TSUE z 2 lipca 2026 r. (C-261/25 i C-262/25): termin może biec od dnia, w którym konsument po raz pierwszy zakwestionował wobec banku wiążący charakter umowy. Możliwość nieuwzględnienia przedawnienia ze względów słuszności (art. 117(1) KC) dopuścił, z zastrzeżeniami, wyrok z 16 kwietnia 2026 r. (C-753/24). Zarzut potrącenia podnoszony przez bank ocenił wyrok z 22 stycznia 2026 r. (C-902/24). Wszystkie cztery wyroki omawiam w osobnym artykule o przedawnieniu roszczeń banku.

5. Podstawy prawne

• Art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG
• Art. 117 § 2 i 2(1), art. 117(1), art. 118, art. 498-499 KC
• Wyrok TSUE z 11 grudnia 2025 r., C-767/24
• Wyrok TSUE z 2 lipca 2026 r., C-261/25 i C-262/25
• Wyrok TSUE z 16 kwietnia 2026 r., C-753/24
• Wyrok TSUE z 22 stycznia 2026 r., C-902/24