Wyrok TSUE C-396/24 – przełom dla frankowiczów

1. Kontekst wyroku TSUE C-396/24

Wyrok TSUE w sprawie C-396/24 dotyczy jednej z najbardziej kontrowersyjnych kwestii w sprawach frankowych: czy bank, którego umowa kredytowa została unieważniona, może żądać od konsumenta wynagrodzenia za korzystanie z udostępnionego kapitału? Pytanie prejudycjalne zostało skierowane przez polski sąd w związku z rosnącą liczbą pozwów banków wobec frankowiczów.

Problem ten narastał od 2021 roku, kiedy banki - w odpowiedzi na masowe unieważnianie umów frankowych - zaczęły składać pozwy wzajemne, żądając od konsumentów kwot rzędu kilkudziesięciu, a nawet kilkuset tysięcy złotych za „bezumowne korzystanie z kapitału". Strategia ta miała zniechęcić kredytobiorców do dochodzenia swoich praw.

2. Kluczowe tezy wyroku

TSUE potwierdził jednoznacznie, że konsument, którego umowa została unieważniona z powodu klauzul abuzywnych, ma prawo do pełnego zwrotu wszystkich świadczeń wpłaconych na rzecz banku. Bank nie może powoływać się na „wynagrodzenie za korzystanie z kapitału".

Przyznanie bankowi dodatkowego wynagrodzenia za korzystanie z kapitału kredytu osłabiałoby skuteczność dyrektywy 93/13/EWG i zniechęcałoby konsumentów do korzystania z ochrony prawnej.

Trybunał podkreślił, że celem dyrektywy jest przywrócenie sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta do stanu, w jakim znajdowałby się, gdyby nieuczciwy warunek umowny nigdy nie istniał. Przyznanie bankowi dodatkowego wynagrodzenia byłoby z tym celem sprzeczne.

3. Dlaczego banki żądały wynagrodzenia?

Argumentacja banków opierała się na twierdzeniu, że po unieważnieniu umowy konsument „korzystał" z kapitału banku przez wiele lat bez podstawy prawnej. Banki powoływały się na przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 KC) oraz o świadczeniu nienależnym.

W praktyce żądania te sięgały od 30% do nawet 100% wartości wypłaconego kapitału. Dla kredytobiorcy z kredytem na 300 000 PLN oznaczało to potencjalnie dodatkowe roszczenie banku na kwotę od 90 000 do 300 000 PLN - co w wielu przypadkach niweczyłoby korzyści z unieważnienia umowy.

4. Konsekwencje wyroku dla polskich frankowiczów

• Banki nie mogą żądać wynagrodzenia za korzystanie z kapitału - wszystkie tego typu pozwy banków powinny zostać oddalone
• Pełny zwrot wpłaconych rat i opłat - konsument odzyskuje wszystkie wpłacone kwoty, bank zwraca jedynie wypłacony kapitał
• Wzmocnienie pozycji negocjacyjnej - banki traciły główny argument odstraszający konsumentów od dochodzenia roszczeń
• Przyspieszenie rozpatrywania spraw - sądy nie muszą już rozstrzygać kwestii wynagrodzenia, co upraszcza postępowanie
• Wzrost liczby ugód - banki, pozbawione argumentu o wynagrodzeniu, chętniej proponują ugody na korzystnych warunkach

5. Porównanie sytuacji przed i po wyroku

6. Co to oznacza w praktyce?

Dla kredytobiorców, którzy jeszcze nie podjęli decyzji o dochodzeniu roszczeń, wyrok C-396/24 jest silnym argumentem za działaniem. Ryzyko finansowe procesu jest teraz znacznie niższe - bank nie może żądać wynagrodzenia za kapitał, więc jedynym „kosztem" unieważnienia jest zwrot wypłaconej kwoty kredytu w PLN.

Jeśli przez lata spłacania kredytu wpłaciłeś więcej niż otrzymałeś - a tak jest w zdecydowanej większości przypadków - wynik finansowy unieważnienia jest jednoznacznie korzystny. Odzyskujesz nadpłatę plus odsetki ustawowe za opóźnienie.

7. Źródła prawne

• Wyrok TSUE z dnia 20 lutego 2026 r. w sprawie C-396/24
• Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r.
• Art. 385¹ Kodeksu cywilnego - niedozwolone postanowienia umowne
• Art. 405 i 410 Kodeksu cywilnego - bezpodstawne wzbogacenie