Darowizna od rodziców na wspólny dom - majątek osobisty czy wspólny? Postanowienie SN I CSK 2673/24
Rodzice przekazali pieniądze, które poszły na spłatę wspólnego kredytu albo budowę wspólnego domu. Po rozwodzie drugi małżonek twierdzi, że skoro cel był wspólny, darowizna weszła do majątku wspólnego. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 11 września 2025 r. przypomniał: decyduje wola darczyńcy, nie cel darowizny.
1. Problem, który wraca w każdym podziale majątku
Pieniądze od rodziców jednego z małżonków to jeden z najczęstszych sporów w sprawach o podział majątku. Rodzice pomagają przy zakupie mieszkania, spłacie kredytu, budowie domu. Po latach małżeństwo się rozpada i druga strona twierdzi, że skoro środki poszły na wspólny cel, były darowizną dla obojga. Obdarowany małżonek twierdzi odwrotnie. Od tego, kto ma rację, zależy często kilkaset tysięcy złotych.
2. Zasada: darowizna trafia do majątku osobistego
Art. 33 pkt 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że do majątku osobistego każdego z małżonków należą przedmioty nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił. Wyjątek dotyczy przedmiotów zwykłego urządzenia domowego (art. 34 KRO). Regułą jest więc majątek osobisty, a majątek wspólny wymaga odmiennej decyzji darczyńcy.
Z drugiej strony art. 31 § 1 KRO wprowadza domniemanie, że przedmioty nabyte w czasie trwania wspólności przez oboje małżonków lub przez jednego z nich wchodzą do majątku wspólnego. Kto twierdzi, że dany składnik jest jego majątkiem osobistym, musi to udowodnić.
3. Postanowienie Sądu Najwyższego z 11 września 2025 r., I CSK 2673/24
Sąd Najwyższy rozstrzygał sprawę, w której darowizna od rodziców jednego z małżonków została przeznaczona na cele mieszkaniowe obojga, w tym na spłatę wspólnie zaciągniętego kredytu na zakup nieruchomości. Drugi małżonek wywodził z tego, że darowizna weszła do majątku wspólnego.
Sąd Najwyższy stwierdził, że w świetle art. 33 pkt 2 KRO to wola darczyńcy, a nie cel darowizny, decyduje o tym, czy darowizna wchodzi do majątku odrębnego czy wspólnego. Przeznaczenie darowizny na cele mieszkaniowe małżonków, w tym spłatę wspólnie zaciągniętego kredytu, nie rozstrzyga więc o tym, że darowizna dokonana na rzecz jednego z małżonków przez jego rodziców miała wejść do majątku wspólnego.
4. Co z tego wynika w praktyce
Po pierwsze, sposób wykorzystania pieniędzy nie zmienia ich charakteru. Jeżeli rodzice darowali córce 300 000 zł, a ona spłaciła nimi wspólny kredyt, to środki pozostały jej majątkiem osobistym, a spłata kredytu jest nakładem z majątku osobistego na majątek wspólny, rozliczanym przy podziale (art. 45 § 1 KRO).
Po drugie, liczy się dowód woli darczyńcy. Umowa darowizny na piśmie z oznaczeniem jednego obdarowanego, tytuł przelewu, zgłoszenie SD-Z2 złożone przez jednego małżonka, korespondencja rodzinna. Brak takich dokumentów nie przekreśla sprawy, ale przenosi ciężar na zeznania darczyńców i świadków, a te bywają oceniane ostrożnie, gdy rodzice zeznają na korzyść własnego dziecka.
Po trzecie, jeżeli za darowane środki kupiono nieruchomość, działa surogacja z art. 33 pkt 10 KRO: przedmiot nabyty w zamian za składnik majątku osobistego pozostaje osobisty. Wpis obojga małżonków do księgi wieczystej tego nie zmienia, choć wymaga sprostowania w postępowaniu o podział.
5. Odwrotna sytuacja: darowizna dla obojga
Darczyńca może postanowić, że obdarowuje oboje małżonków, i wtedy przedmiot wchodzi do majątku wspólnego. Taką wolę też trzeba wykazać. Sądy badają, czy w umowie lub przelewie wskazano oboje, czy darczyńcy traktowali zięcia lub synową jak własne dziecko, czy wcześniej wspierali oboje. Sam fakt, że darowizna miała pomóc rodzinie, nie wystarcza, co Sąd Najwyższy podkreślił w sprawie I CSK 2673/24.
6. Jak zabezpieczyć się zawczasu
Umowa darowizny na piśmie, choćby prosta, z imieniem i nazwiskiem jednego obdarowanego. Przelew z tytułem "darowizna dla córki". Zgłoszenie SD-Z2 w terminie 6 miesięcy, które przy darowiźnie od rodziców daje zwolnienie z podatku i jednocześnie dokumentuje, kto był obdarowany. Przy zakupie nieruchomości oświadczenie w akcie notarialnym, że cena została zapłacona ze środków pochodzących z darowizny do majątku osobistego. Te cztery dokumenty rozstrzygają większość sporów, zanim się zaczną.
7. Podstawy prawne
- Art. 31 § 1, art. 33 pkt 2 i 10, art. 34, art. 43, art. 45 § 1 KRO
- Art. 888 KC
- Postanowienie SN z 11 września 2025 r., I CSK 2673/24
- Wyrok SN z 9 maja 2025 r., II CSKP 320/23 (majątek spółki cywilnej a majątek wspólny)
Najczęściej zadawane pytania
Odpowiedzi na pytania, które najczęściej zadają klienci w podobnych sprawach.
Zgodnie z art. 33 pkt 2 KRO przedmioty nabyte przez darowiznę należą do majątku osobistego obdarowanego, chyba że darczyńca inaczej postanowił. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 11 września 2025 r. (I CSK 2673/24) wskazał, że o tym, czy darowizna weszła do majątku wspólnego, decyduje wola darczyńcy, a nie cel darowizny ani sposób jej wykorzystania. Wpłata na wspólne konto sama w sobie nie zmienia charakteru darowizny.
Wtedy z majątku osobistego jednego małżonka poczyniono nakład na majątek wspólny. Przy podziale majątku ten małżonek może żądać zwrotu nakładu (art. 45 § 1 KRO). Samo przeznaczenie darowizny na wspólny cel nie oznacza, że stała się wspólna, co potwierdził SN w sprawie I CSK 2673/24.
Najlepiej umową darowizny na piśmie z oznaczeniem obdarowanego, tytułem przelewu i zgłoszeniem SD-Z2 do urzędu skarbowego złożonym przez jednego małżonka. W braku dokumentów pozostają zeznania darczyńców i świadków. Ciężar dowodu spoczywa na tym, kto twierdzi, że przedmiot należy do majątku osobistego, bo art. 31 § 1 KRO wprowadza domniemanie wspólności nabytków w czasie małżeństwa.
Wola darczyńcy może objąć oboje małżonków i wtedy darowizna wchodzi do majątku wspólnego (art. 33 pkt 2 KRO in fine). Sąd ustala tę wolę na podstawie całokształtu okoliczności: treści umowy, tytułu przelewu, zgłoszenia podatkowego, relacji rodzinnych i późniejszych zachowań stron.
Jeżeli nieruchomość nabyto w zamian za środki z majątku osobistego, wchodzi do majątku osobistego na zasadzie surogacji (art. 33 pkt 10 KRO), także gdy w akcie notarialnym wpisano oboje małżonków. Trzeba jednak udowodnić pochodzenie środków, a przy finansowaniu mieszanym udział w nieruchomości ustala się proporcjonalnie.
Potrzebujesz pomocy w tej sprawie?
Pierwsza konsultacja telefoniczna jest bezpłatna (do 15 min). Zadzwoń i dowiedz się, jak mogę pomóc w Twojej sytuacji.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy. Autor - adw. Piotr Karczewski, Kancelaria Adwokacka LEX FORTE, ul. Podskarbińska 26/7, 03-829 Warszawa.