Utrudnianie kontaktów z dzieckiem - Przełomowa uchwała Sądu Najwyższego III CZP 20/25

1 Wprowadzenie - problem utrudniania kontaktów

Utrudnianie kontaktów z dzieckiem to jeden z najbardziej bolesnych problemów, z jakimi spotykam się w mojej praktyce adwokackiej. Po rozwodzie lub rozstaniu rodziców, dziecko często staje się "kartą przetargową" w konflikcie między dorosłymi. Jeden z rodziców - najczęściej ten, z którym dziecko mieszka - zaczyna utrudniać lub całkowicie uniemożliwiać kontakty drugiego rodzica z dzieckiem.

Przez 28 lat praktyki widziałem setki takich spraw. Ojcowie, którzy nie widzieli swoich dzieci przez miesiące, a nawet lata. Matki, którym były mąż "wykradał" dzieci podczas kontaktów. Dziadkowie pozbawieni możliwości budowania relacji z wnukami. To są prawdziwe tragedie rodzinne.

Uchwała Sądu Najwyższego z 3 października 2025 r. (III CZP 20/25) to przełomowe orzeczenie, które daje nowe narzędzia do walki z tym zjawiskiem. Sąd Najwyższy jednoznacznie stwierdził, że rodzic może zostać zobowiązany do zapłaty sumy przymuszającej nawet wtedy, gdy to samo dziecko odmawia kontaktów - jeśli rodzic nie czyni starań, by te kontakty umożliwić.

2 Treść uchwały Sądu Najwyższego III CZP 20/25

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2025 r., sygn. akt III CZP 20/25:

"Rodzic, pod którego pieczą pozostaje dziecko, może zostać zobowiązany do zapłaty sumy przymuszającej na podstawie art. 598¹⁵ § 1 k.p.c. także wtedy, gdy dziecko odmawia kontaktów z drugim rodzicem, jeżeli rodzic ten nie czyni starań, by zapewnić drugiemu rodzicowi możliwość realizacji kontaktów."

To orzeczenie ma fundamentalne znaczenie dla praktyki sądowej. Do tej pory wielu rodziców utrudniających kontakty "chowało się" za wolą dziecka, twierdząc: "To nie ja, to dziecko nie chce się spotykać z ojcem/matką". Sąd Najwyższy przeciął ten węzeł gordyjski.

Podstawa prawna

Uchwała opiera się na przepisach Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących wykonywania kontaktów z dzieckiem:

• Art. 598¹⁵ § 1 KPC - możliwość zagrożenia nakazaniem zapłaty sumy pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z orzeczenia o kontaktach
• Art. 598¹⁶ KPC - nakazanie zapłaty sumy pieniężnej za każde naruszenie
• Art. 113 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - prawo i obowiązek utrzymywania kontaktów z dzieckiem

3 Co to oznacza w praktyce?

Uchwała SN III CZP 20/25 wprowadza nową jakość w egzekucji kontaktów. Oto kluczowe wnioski:

Obowiązek aktywnego działania rodzica

Rodzic, z którym dziecko mieszka, ma obowiązek aktywnego działania na rzecz realizacji kontaktów. Nie wystarczy bierne "pozwalanie" na kontakty. Rodzic musi:

• Przygotowywać dziecko psychicznie do kontaktów
• Nie wyrażać negatywnych opinii o drugim rodzicu przy dziecku
• Zachęcać dziecko do budowania relacji z drugim rodzicem
• Współpracować przy ustalaniu terminów i formy kontaktów
• Nie sabotować kontaktów poprzez planowanie konkurencyjnych atrakcji

"Wola dziecka" nie jest wymówką

Sąd Najwyższy jasno wskazał, że odmowa dziecka nie zwalnia rodzica z odpowiedzialności. Jeśli dziecko odmawia kontaktów, sąd będzie badał, dlaczego tak się dzieje i czy rodzic sprawujący pieczę nie przyczynił się do takiej postawy dziecka.

4 Suma przymuszająca - ile wynosi i jak ją uzyskać?

Suma przymuszająca to skuteczne narzędzie do egzekwowania kontaktów z dzieckiem. Procedura składa się z dwóch etapów:

Etap I - Zagrożenie nakazaniem zapłaty

Na podstawie art. 598¹⁵ KPC sąd może zagrozić rodzicowi nakazaniem zapłaty określonej sumy pieniężnej za każde naruszenie obowiązku wynikającego z orzeczenia o kontaktach. To jest "ostrzeżenie" - rodzic wie, że jeśli będzie dalej utrudniał kontakty, zapłaci.

Etap II - Nakazanie zapłaty

Jeśli mimo zagrożenia rodzic nadal utrudnia kontakty, sąd na podstawie art. 598¹⁶ KPC nakazuje zapłatę sumy pieniężnej. Kwota jest naliczana za każde naruszenie - np. za każdy nieodbywający się kontakt.

Wysokość sumy przymuszającej

Przepisy nie określają minimalnej ani maksymalnej kwoty. W praktyce sądy orzekają:

• 200-500 zł - za pojedyncze naruszenia, przy dobrej sytuacji materialnej zobowiązanego
• 500-1000 zł - standardowa kwota w większości spraw
• 1000-2000 zł - przy uporczywym utrudnianiu kontaktów
• Powyżej 2000 zł - w przypadkach skrajnych, przy wysokich dochodach zobowiązanego

Sąd bierze pod uwagę sytuację majątkową rodzica - suma ma być dotkliwa, ale nie może prowadzić do jego zubożenia kosztem dziecka.

5 Jak skutecznie walczyć o kontakty z dzieckiem?

Na podstawie mojego 28-letniego doświadczenia w sprawach rodzinnych, przedstawiam sprawdzoną strategię działania:

Krok 1: Dokumentuj wszystko

Zbieraj dowody utrudniania kontaktów:

• Screenshoty wiadomości SMS/WhatsApp z odmowami
• Nagrania rozmów telefonicznych (legalne, jeśli jesteś uczestnikiem rozmowy)
• Świadkowie - osoby, które widziały próby realizacji kontaktów
• Dokumentacja medyczna dziecka (jeśli drugi rodzic "wymyśla" choroby)
• Zdjęcia z datą i godziną prób odbioru dziecka

Krok 2: Wezwanie do wykonania kontaktów

Przed złożeniem wniosku do sądu, wyślij oficjalne wezwanie listem poleconym. To pokaże sądowi, że próbowałeś rozwiązać sprawę polubownie.

Krok 3: Wniosek o zagrożenie nakazaniem zapłaty

Złóż wniosek do sądu rejonowego (wydział rodzinny) właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka. Wniosek powinien zawierać:

• Opis orzeczenia regulującego kontakty
• Szczegółowy opis naruszeń z datami
• Dowody utrudniania kontaktów
• Żądanie zagrożenia konkretną kwotą

Krok 4: Postępowanie sądowe

Sąd wyznaczy posiedzenie, na którym przesłucha obie strony. Bądź przygotowany na argumenty drugiej strony - często pojawiają się zarzuty o "przemoc", "alkoholizm" czy "brak zainteresowania dzieckiem". Dlatego tak ważna jest dokumentacja.

6 Alienacja rodzicielska - poważny problem

Alienacja rodzicielska (ang. Parental Alienation) to systematyczne nastawianie dziecka przeciwko drugiemu rodzicowi. To forma przemocy psychicznej wobec dziecka, która może mieć długotrwałe konsekwencje dla jego rozwoju emocjonalnego.

Objawy alienacji rodzicielskiej

• Dziecko używa słów i argumentów "dorosłych" przeciwko rodzicowi
• Nagła, nieuzasadniona zmiana stosunku dziecka do rodzica
• Dziecko nie potrafi podać konkretnych powodów niechęci
• Brak poczucia winy za odrzucanie rodzica
• Rozszerzanie niechęci na całą rodzinę odrzucanego rodzica
• Bezkrytyczne przyjmowanie wersji wydarzeń alienującego rodzica

Konsekwencje prawne alienacji

Sądy coraz poważniej traktują alienację rodzicielską. Może ona skutkować:

• Wysokimi sumami przymuszającymi
• Zmianą miejsca zamieszkania dziecka
• Ograniczeniem władzy rodzicielskiej alienującego rodzica
• Nakazem terapii rodzinnej
• W skrajnych przypadkach - pozbawieniem władzy rodzicielskiej

7 Procedura sądowa krok po kroku

8 Podsumowanie

Uchwała Sądu Najwyższego III CZP 20/25 z 3 października 2025 r. to przełomowe orzeczenie dla wszystkich rodziców walczących o kontakty z dziećmi. Kluczowe wnioski:

• Odmowa dziecka nie chroni rodzica - jeśli nie czyni starań o realizację kontaktów, może zostać ukarany finansowo
• Rodzic ma obowiązek aktywnego działania - musi przygotowywać dziecko do kontaktów i współpracować z drugim rodzicem
• Sumy przymuszające są skuteczne - perspektywa kar finansowych często motywuje do zmiany postawy
• Alienacja rodzicielska ma konsekwencje - sądy coraz poważniej traktują manipulowanie dzieckiem

Źródła i podstawa prawna

• Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2025 r., sygn. akt III CZP 20/25
• Art. 598¹⁵-598²² Kodeksu postępowania cywilnego
• Art. 113 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego
• Baza orzeczeń Sądu Najwyższego: www.sn.pl/orzecznictwo