Ile mam czasu na odstąpienie od umowy podpisanej w domu?

14 dni od zawarcia umowy o usługę albo od odebrania towaru (art. 27 ust. 1 i art. 28 ustawy o prawach konsumenta). Jeżeli umowę zawarto podczas nieumówionej wizyty przedsiębiorcy w domu albo podczas wycieczki, termin wynosi 30 dni (art. 27 ust. 2).

Nikt mnie nie pouczył o prawie odstąpienia. Czy termin już minął?

Niekoniecznie. Jeżeli przedsiębiorca nie poinformował o prawie odstąpienia, prawo to wygasa dopiero po 12 miesiącach od upływu podstawowego terminu (art. 29 ust. 1). Jeżeli pouczenie dotarło później, termin 14 lub 30 dni biegnie od pouczenia (art. 29 ust. 2).

Co z kredytem, który podpisałem razem z umową na instalację?

Umowy dodatkowe powiązane z umową główną, w tym umowa kredytu na sfinansowanie zakupu, wygasają z chwilą odstąpienia (art. 37 ust. 1). Konsument nie ponosi kosztów ich wygaśnięcia. O odstąpieniu warto osobno zawiadomić bank.

Instalacja jest już na dachu. Czy nadal mogę odstąpić?

Montaż nie wyklucza odstąpienia, jeżeli termin nie upłynął. Wyjątek z art. 38 ust. 1 pkt 1 dotyczy usług w pełni wykonanych za wyraźną zgodą konsumenta poinformowanego o utracie prawa odstąpienia. Kwestia rozliczenia wykonanych prac i demontażu wymaga osobnej analizy umowy.

Jak złożyć oświadczenie, żeby było skuteczne?

Na piśmie, najlepiej listem poleconym za potwierdzeniem odbioru i równolegle mailem, z podaniem numeru umowy i daty. Do zachowania terminu wystarczy wysłanie oświadczenia przed jego upływem (art. 30 ust. 2).

Umowa podpisana w domu: fotowoltaika, magazyn energii, pompa ciepła - jak odstąpić i co z kredytem

1. Umowa zawarta poza lokalem przedsiębiorstwa

Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta traktuje szczególnie umowy zawarte poza lokalem przedsiębiorstwa (art. 2 pkt 2). Chodzi między innymi o umowę zawartą przy jednoczesnej obecności stron w miejscu, które nie jest lokalem przedsiębiorcy, na przykład w domu konsumenta, o umowę zawartą w lokalu lub zdalnie bezpośrednio po nawiązaniu osobistego kontaktu poza lokalem, a także o umowy zawierane podczas wycieczek i pokazów. Sprzedaż instalacji fotowoltaicznych, magazynów energii, pomp ciepła, filtrów do wody czy zestawów garnków odbywa się w dużej mierze w tym trybie.

Konsument zyskuje prawo odstąpienia od umowy bez podania przyczyny i bez ponoszenia kosztów, poza wyjątkami z art. 33, art. 34 ust. 2 i art. 35 (art. 27 ust. 1).

2. Terminy: 14 dni, 30 dni, 12 miesięcy

Podstawowy termin to 14 dni. Dla umowy, w której przedsiębiorca wydaje towar, biegnie od objęcia towaru w posiadanie, a dla pozostałych umów od dnia zawarcia (art. 28). Jeżeli umowę zawarto podczas nieumówionej wizyty przedsiębiorcy w domu konsumenta albo podczas wycieczki, termin wynosi 30 dni (art. 27 ust. 2).

Najważniejszy dla praktyki jest art. 29. Jeżeli przedsiębiorca nie poinformował konsumenta o prawie odstąpienia, prawo to wygasa dopiero po upływie 12 miesięcy od końca podstawowego terminu. Jeżeli pouczenie nastąpiło później, termin 14 lub 30 dni liczy się od dnia pouczenia. W wielu umowach podpisywanych na kolanie w kuchni pouczenia nie ma wcale albo jest wadliwe, więc prawo odstąpienia żyje znacznie dłużej, niż sądzi konsument.

3. Jak odstąpić

Oświadczenie składa się przedsiębiorcy. Można skorzystać z formularza stanowiącego załącznik nr 2 do ustawy, ale wystarczy zwykłe pismo z oznaczeniem umowy i datą (art. 30 ust. 1). Do zachowania terminu wystarczy wysłanie oświadczenia przed jego upływem (art. 30 ust. 2), dlatego list polecony z potwierdzeniem nadania jest najbezpieczniejszy, a mail dodatkowo przyspiesza reakcję. Umowę uważa się za niezawartą, a przedsiębiorca zwraca płatności w 14 dni.

4. Co z kredytem

Instalacje finansowane są zwykle kredytem konsumenckim zawieranym przez tego samego przedstawiciela, w imieniu banku, w tym samym dniu. Art. 37 ust. 1 ustawy stanowi, że z chwilą odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem wygasają powiązane z nią umowy dodatkowe, jeżeli świadczenie na ich podstawie spełnia przedsiębiorca lub osoba trzecia na podstawie porozumienia z nim. Konsument nie ponosi kosztów wygaśnięcia. Przedsiębiorca ma obowiązek zawiadomić bank (art. 37 ust. 2), ale w praktyce konsument powinien zrobić to sam, dołączając kopię odstąpienia, i zażądać potwierdzenia wygaśnięcia umowy kredytu oraz aktualizacji danych w BIK.

5. Gdy firma nie odbiera urządzeń

Po odstąpieniu przedsiębiorca powinien odebrać towar na swój koszt, jeżeli został dostarczony do domu konsumenta, a ze względu na charakter nie da się go odesłać pocztą (art. 34 ust. 3). Firmy sprzedające instalacje często znikają albo zwlekają, licząc na to, że konsument zrezygnuje. Wtedy kieruje się pisemne wezwanie do odbioru i demontażu z terminem, a po jego upływie można rozważyć demontaż przez uprawnionego instalatora z dokumentacją fotograficzną i przechowanie urządzeń do odbioru. Równolegle warto zawiadomić Prezesa UOKiK i powiatowego rzecznika konsumentów, zwłaszcza gdy wobec sprzedawcy toczy się już postępowanie.

6. Kiedy odstąpienie nie przysługuje

Katalog wyjątków zawiera art. 38. Najczęściej powoływany przez sprzedawców jest wyjątek dotyczący usługi w pełni wykonanej za wyraźną i uprzednią zgodą konsumenta, który został poinformowany, że po wykonaniu usługi utraci prawo odstąpienia (art. 38 ust. 1 pkt 1). Ciężar wykazania takiej zgody i pouczenia spoczywa na przedsiębiorcy. Sam montaż instalacji w ciągu kilku dni od podpisania umowy tego warunku nie spełnia.

7. Podstawy prawne

Art. 2 pkt 2, art. 12, art. 27-30, art. 34, art. 37, art. 38 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta
Art. 45 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (pomocniczo, gdy umowa kredytu zawiera własne wady)

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy. Autor - adw. Piotr Karczewski, Kancelaria Adwokacka LEX FORTE, ul. Podskarbińska 26/7, 03-829 Warszawa.